ไอดินกลิ่นทุ่ง : วัฒน์ วรรลยางกูร

กาลเวลา

                                                              

          เข้าสู่พุทธศักราชแห่งความรื่นเริง พ.ศ. 2555
           รื่นเริงอย่างไร ก็เลขปีบอกว่า สอง – ฮ่า – ฮ่า - ฮ่า
          เป็นเพียงมุขเย้าแหย่ทักทายกันในวาระปีใหม่ครับ...สวัสดีปีใหม่ใจรื่นเริง  
          แท้จริงความรื่นเริงจะเกิดมีได้ ไม่ว่าในกาลเวลาจะเป็นตัวเลขหรือ พ.ศ.ใด ๆ ย่อมอยู่ที่การทำความเข้าใจกับความเป็นจริง
ที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา
          เปลี่ยนพ.ศ.  อาจทำให้วิตกเรื่องอายุเพิ่มขึ้น    ทั้งที่ความจริงอายุของคนเราก็เพิ่มขึ้นอยู่เป็นปกติทุกวินาที     ความแก่ชรา
เป็นความทุกข์ตามนัยยะของศาสนาพุทธ ที่ว่าด้วย เกิดแก่เจ็บตาย แต่ก็ไม่น่าจะถึงกับทำให้รู้สึกยุ่งยาก กังวล หรือลำบากอะไร
ไปกับตัวเลขอายุที่เพิ่มขึ้น  
          ตัวเลขอายุที่เพิ่มขึ้นหากเพิ่มขึ้นมาพร้อมกับความเข้าใจชีวิตเข้าใจความเป็นไปของโลก  ความแก่นั้นก็จะแก่แบบมีคุณภาพ
แก่แบบ ‘ยิ่งแก่ยิ่งเก่ง’
          ไม่ใช่แก่แบบตกยุค หลงยุค ตกโลก ป้ำ ๆ เป๋อ ๆ แก่กินข้าว เก่ากะลา เหลาเหย่ เล่นขี้เล่นเยี่ยว
          และเอาเข้าจริง คนเราจะตกยุคหรือไม่ตกยุค มักไม่ได้อยู่ที่ ‘อายุ’ ว่าจะแก่จะชราไปเท่าไร 
          หากแต่อยู่ที่ ‘วิธีคิด’
   “ความสนใจในด้านธรรมชาติวิทยาและชีววิทยาของดาร์วินเกิดขึ้น  เมื่อเขาได้มีโอกาสเดินทางรอบโลกไปกับเรือรบหลวง
บีเกิล   ซึ่งเป็นเรือสำรวจของอังกฤษ   เพื่อไปศึกษาธรรมชาติและการสำรวจทางวิทยาศาสตร์เป็นระยะเวลา  5  ปี   ระหว่าง ค.ศ.
1831–1836การค้นพบสุสานสัตว์ยักษ์โบราณในอาร์เจนตินา และสัตว์ยักษ์รูปร่างแปลกตาที่หมู่เกาะกาลาปากอส ในมหาสมุทร
แปซิฟิกทำให้ดาร์วินสนใจที่จะหาคำตอบว่า อะไรเป็นตัวเชื่อมระหว่างสัตว์โบราณกับสัตว์ปัจจุบันและทำไมสัตว์โบราณเหล่านั้น
จึงสูญพันธุ์ได้”
          ช่วงปลายปี 2554 ผมอ่านหนังสือ ‘ทรรปณะประวัติศาสตร์ยุโรป’ในคริสต์ศตวรรษที่19เรียบเรียงโดยสัญชัย สุวังบุตร
 และ อนันต์ชัย เลาหะพันธุ (จัดจำหน่ายโดยศูนย์หนังสือจุฬาฯ) แก่นหลักของหนังสือเล่มนี้คือ สำแดงให้เห็นการเปลี่ยนแปลง
อย่างพลิกฟ้าคว่ำแผ่นดินของทวีปยุโรปในศตวรรษนั้น 
          การปฏิวัติอุตสาหกรรม โดยเฉพาะการปฏิวัติอุตสาหกรรมในอังกฤษ ราว ค.ศ.1780–1840ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลง
มาถึงเรื่องของการเมือง คือ เกิด ‘การปฏิวัติประชาธิปไตย’
          เพราะการปฏิวัติอุตสาหกรรม ทำให้เกิดชนชั้นใหม่ ๆ ที่ก้าวหน้ากว่าชนชั้นผู้มีอำนาจเก่าที่เคยผูกขาดอยู่เดิม คือ‘กลุ่มเจ้า
พระ ขุนนาง’ 
          ชนชั้นที่เกิดใหม่ต้องการมีส่วนร่วมในทางการเมือง บวกกับความเจริญทางเทคโนโลยี เช่น มีรถไฟ มีเรือกลไฟ มีโทรเลข
และโทรศัพท์  มีระบบการพิมพ์แบบใหม่  มีหนังสือพิมพ์ มีระบบไปรษณีย์ มีรถยนต์ ฯลฯ เหล่านี้ทำให้คนเราสามารถติดต่อสื่อสาร
แสดงความคิดเห็น   ต้องการมีส่วนร่วมในสังคม   แทนที่กิจกรรมต่าง ๆ  เคยถูกผูกขาดในกลุ่มคนส่วนน้อย  โดยเฉพาะ  ‘กิจกรรม
ทางการเมือง’ 
          ‘การปฏิวัติประชาธิปไตย’ จึงเกิดขึ้น
          ชนชั้นใด กลุ่มชนใด ไม่สามารถปรับตัวให้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงนั้นได้ ย่อมล่มสลายไป
          เช่นเดียวกับการค้นพบของ ชาร์ล ดาร์วิน ไม่ว่าที่สุสานสัตว์ยักษ์ในอาร์เจนตินา หรือที่หมู่เกาะกาลาปากอสในมหาสมุทร
แปซิฟิก ว่าเหตุใด สัตว์ยักษ์รูปร่างแปลกตาเหล่านั้นจึงสูญพันธุ์ไป
          แน่นอน คำตอบอยู่ที่ว่า 
          สัตว์ขนาดยักษ์เหล่านั้น ไม่สามารถปรับตัวในสภาพการณ์ที่โลกเปลี่ยนแปลงไป
          ทำนองเดียวกับเมื่อสภาพสังคมมนุษย์มีความเปลี่ยนแปลง ในทางเศรษฐกิจ  การเมือง  วัฒนธรรม  การศึกษา  การสื่อสาร
กลุ่มชน ชนชั้น บางกลุ่ม บางพวก ไม่สามารถปรับตัวได้ 
          อวสานย่อมมาถึง
          ก็อย่างที่ว่าไปแล้วไม่จำเป็นต้องเป็นคนแก่ชราหรือสูงอายุที่มีโอกาสตกและหลงยุค คนหนุ่ม คนสาว ก็เป็นไปได้ สำคัญที่
 ‘วิธีคิด’

                                            

          สมัยการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่อย่างในยุค14ตุลาคม พ.ศ. 2516 ผมจำได้ว่าในวงการขีดเขียน บรรดากวีดาวเด่นยุคสายลม
แสงแดด (คือราว ๆ สักระยะ 10 ปี ก่อนปี พ.ศ. 2516)  ได้กลายเป็นดาวอับแสงไปเฉย  ๆ  เพราะงุนงงกับความเปลี่ยนแปลงของ
‘ยุคเปลี่ยนผ่าน’
          นักเขียนนิยายขายดีบางคน นอกจากรับไม่ได้กับยุคเปลี่ยนผ่านนั้นแล้ว  ยังตั้งตัวเป็นปฏิปักษ์กับยุคสมัย  ไปทำหน้าที่เป็น
โฆษกของขบวนการขวาพิฆาตซ้าย...ก็เป็นมาแล้ว
          และถึงเวลานี้ สังคมไทยกำลังอยู่กับ ‘ยุคเปลี่ยนผ่าน’ อีกครั้งหนึ่ง...
          อยู่ที่ใครจะทำความเข้าใจกับยุคสมัย อยู่ที่วิธีคิดและเรียนรู้เพื่อปรับตัว ปรับตัวเพื่อจะไม่เป็นอย่างสัตว์ขนาดยักษ์ ในสุสาน
ที่อาร์เจนตินา และหมู่เกาะกาลาปากอส...คือ ‘สูญพันธุ์’
          เรากำลังอยู่ใน ‘ยุคเปลี่ยนผ่าน’
          เปลี่ยนผ่านจากสังคมเผด็จการล้าหลัง ไปสู่สังคมประชาธิปไตยก้าวหน้า
          ยุโรปเริ่มปฏิวัติประชาธิปไตยในฝรั่งเศส ตรงกับสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี 
          กว่ากระแสประชาธิปไตยจะแผ่ลามเข้ามาก็สมัยรัชกาลที่  5  แล้ว  และเปลี่ยนแปลงการปกครอง  ปี  พ.ศ.  2475  แต่ก็ยัง
ไม่บรรลุการปฏิวัติประชาธิปไตยได้ 
          มิหนำซ้ำ มหาอำนาจอเมริกามาร่วมมือกับฝ่ายรอยัลลิสต์รวบอำนาจโดยเผด็จการ สฤษดิ์ ธนะรัชต์   เพื่อใช้ประเทศไทย
เป็นฐานต้านคอมมิวนิสต์ จึงฉุดรั้งสังคมไทยย้อนเข้าสู่ความล้าหลังสุดกู่...ราว 50 ปี
ก่อนจะเข้าสู่ ‘ยุคเปลี่ยนผ่าน’ คือ ‘ยุคปฏิวัติประชาธิปไตย’ ตั้งแต่ราว ๆ ปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมา
          ความเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย จำนวนประชากร(เกือบ70ล้านคน)การศึกษา เทคโนโลยีการสื่อสาร ความเปลี่ยนแปลง
เศรษฐกิจ ทำให้เกิดชนชั้นใหม่ ๆ ที่ต้องการเข้าไปมีส่วนรวม 
          โดยเฉพาะ ‘การมีส่วนร่วมทางการเมือง’ 
          การผูกขาดอำนาจด้วยวิธีใช้อำนาจเหนือรัฐธรรมนูญ อำนาจพิเศษพิสดารใด ย่อมไม่สามารถปิดกั้นความต้องการมีส่วนร่วม
ของชนชั้นที่เกิดใหม่ได้
          ‘ความเปลี่ยนแปลง’ ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนกำลังจะเกิดขึ้น  
          เป็นยุคสมัยแห่งการเปลี่ยนผ่านที่ต้องใช้สติและปัญญาเรียนรู้ความเป็นไปยิ่งกว่าจะใช้อคติความลุ่มหลง และความมัวเมา 
          กาลเวลาเปลี่ยนไป ความเจริญและความเสื่อม ขึ้นอยู่กับ ‘วิธีคิด การใช้สติ และปัญญา’ 
          พ.ศ. สอง – ฮ่า – ฮ่า – ฮ่า จึงจะเป็นปีแห่งความรื่นเริงของเราร่วมกัน